Sa Kahawaan kang Panay - Binalaybay ni Genevieve Asenjo

Una nga lupad pauli kanimo

kag ang mga tun-og nagaidlak

sa mga pakpak kang eroplano

parehas kang akun mga mata

nga nagahapulas sa panganod

kang imo ka-gwapa

kag kang mga bukid sa idalum

nga nabuldos sa ngaran kang mina

kang mga kahoy nga natapas

sa ginatawag nga pagpalapad-karsada.

Una nga lupad pauli kanimo

kag dyang dughan

daw mga pakpak kadyang eroplano –

nagakuba-kuba indi makapati

sa madasig nga pagkadura kang mga kahoy

kay bisan gani dyang gugma kanimo

wara mapanas sa tinuig,

wara mapalus-aw kang distansya.

Kun kasubu man dyang pagdumdum

pareho kang mga gabii nga ang imo mga bibig

dapya kang balud nga akun ginaharkan

sa pag-arado sa kadagatan kang kalibutan –

luyag ko kang kaugot – nagaungot –

daw talaba kang Villa nga akun ukabon,

isawsaw sa sinamak kag itig-ab

samtang ang mga isda sa dagat kang Guimaras

ginaprito sa krudo, ang hunasan nagainggat sa itum nga lao,

ang kaputi, kapino kang baras sa Boracay, diyamante

nga padayon nagapauripon sa mga tumandok kag Ati.

Luyag ko kang dugang nga kusug

binalaybay kang mga babaylan, epiko kang mga binukot

gahum kang mga aswang, anting-anting kang mga gerilya

nga magadukot sa akun dapa-dapa hasta tutunlan

kalayo kang Kanlaon

nga magapatangis kanakun

sa liwan nga pagsaksi kang imo mga yuhum,

bulawan – daw mga mais nga aranihun –

samtang ang luyloy-lupad kang imo buhok

handumanan kang tubig-busay nga akun ginadakup.

Tabang, palangga!

Sagupa ako

sa hungod nga paglipat kag pagbiya

bag-o pa dyang eroplano makahugpa

kag igakalipay ko ang indi pagbuhay sa imo ingud.

---

About the Writer

Genevieve L. Asenjo, a full professor at De La Salle University, has now spent more than two decades writing poetry, short fiction, children’s literature, novels, and essays in Kinaray-a, Hiligaynon, and Filipino. She was profiled in the Cultural Center of the Philippines Encyclopedia of Philippine Art (2018). She is also a translator. Her book Ang Itim na Orkidyas ng Isla Boracay (UP Press, 2021) won the Gerardo P. Cabochan Prize for Best Book for Short Fiction in Filipino at the 40th National Book Award. Her children’s book Ang Buhok nga Naglimpyo kang Suba/The Hair that Cleansed a River (Aklat Alamid, 2022), illustrated by Viel Vidal, was exhibited in Bologna and at the Asian Children’s Content in Singapore, and has been translated into Korean. Her novel Lumbay ng Dila (Isang Balangay, 2020) has been translated into English — The Melancholy of the Tongue — by Ana Margarita Nuñez, published by Fidessa Literary. Her first collection of personal essays, Pagkamangha sa Parang-Katapusan-ng-Mundo/Wonder at the Edge of the World (Isang Balangay, 2025), was recognized by Esquire Philippines as one of The Best Filipino Books of 2025. She is active in literary and cultural work through Balay Sugidanun (The House of Storytelling) and as an executive council member of the National Commission for Culture and the Arts National Committee on Literary Arts. She is also a 10-kilometer runner and an avid hiker.

About the Artist

Colyn Therese Paciente is a Dentistry student at Iloilo Doctors’ College who finds balance between the demands of academics and her passion for creative expression. She enjoys exploring different art mediums as a way to reflect, process experiences and express herself often through journaling, drawing and crafting. She first volunteered as a facilitator for Mata sang Bata, Mata sang Bagyo with Kikik Kollektive. Through this experience, she discovered how creativity can bring people together and support communities. Through workshops and artistic exploration, she continues to see art as a meaningful and safe space for learning, expression and shared stories. She values both care and creativity believing that art and healthcare share a common purpose: improving well-being and fostering genuine human connection.