Mariit - Binalaybay ni Gil Montinola

Gindibuho ni Leovic Baticbatic

Dumduman ko sang una

Sang ako ang nagaeskwela sa elementarya

May tuman ka dako nga paho

Sa likod sang amon eskwelahan

Dumduman ko sang una

Nga ginapatihan ini nga mariit

Wala sing may nagatudlo

Sa kahadlok nga ang mga tudlo

Magkalautod-magkalatiplo

Wala sing may nagapalapit

Wala sing may naghampang malapit

Wala sing may maisog nga magkadto sa bungsod

Sa kahadlok nga ang busong mabutod

Nga indi mahibaluan kon ano ang unod

Ukon maghabok ang pusod kag magtubo

Ang uhong nga malapinggan ka daku

Wala sing may nagasingit sang bunga

Sa kahadlok nga ang sungad magbanog-maghabok

Dumduman ko nga may isa ako ka klasmyet

Nga nangisog magtandog-magbali ka sanga sang paho

Ti man, sya ang ginhalitan

Kay naghubag ang kamalagku

Nga daw tuhod na kadaku

Ay abaw! Gindala hingagaw

Sa surhano kag ginpabutbutan

Nagguluwa ang mga bato

Mga lansang kag buka nga baso

Wala untat ang tig-ab kag hayhay

Sang tigulang na nga surhano

Sa tuman ka gamhanan sang engkanto

Agud mag-ayo, sundon ang gintugda

Libon nga manok

Alupi ang tapol

Sinsilyo

Bugas nga pilit

Kag hugot nga pagtoo

Sang sya ang nag-ayo

Sya ang nanumpa sing tudo

Indi na sya magtulok

Indi na sya magpalapit

Indi naman sya magginhawa sang hangin malapit sa mariit

Bangud sa natabo sugod sadto

Wala na gid nagliwat ang tunto

Naghugot ang pagpati sang tanan

Bata kag tigulang nga indi na magpalapit sa mariit

Sa subong naman nga panahon

Ako natingala

Bukid ginhawanan

Ginapang-gabot ang mga kakahuyan

Nga daw mga hilamon lang nga nagtalang

Sang tubuan

Indi na masarangan ang biti sang nagatagiti nga init

Indi ka makibot-natingala

Kon wala na pispis nga nagalupad kon aga

Ukon murugmon sa kahapunan

Basura na ang nagalangoy sa sapa

Indi na masinaw nga tubi sang suba

Siguro ginbungol ang tanan nga engkanto

Sang ngurub sang chainsaw

Siguro wala sila kapanginlaman

Ukon gahom sila ang gin-agawan

Ukon basi kita ila nga kiboton

Kon ang langit magdulom

Sa mahawan nga bukid

Wala na sing masalo sa bubo sang ulan

Wala na sing masagang sa harasharas nga hangin

Wala na sing mapugong sa nagahagunos nga tubi

Nagarapuyot nga tubi

Paawason ang suba

Dal-on sa patag

Sa may kabalayan

Matampok sa tanan

Tanan ang tampukan

Ang akon nga pagpati nagakalautod kag nagakalatiplo

Ukon basi subong mas gamhanan na gid ang mga tawo

Kay sarang na nila mahimo ang ila tinutuyo

Ginabindihan pa nila pati mga engkanto

Subong nga ginhulam ko ang inyo mata kag dulunggan

Indi ninyo mahibaluan-batyagan nga panggasan ko ini

Sang tumalagsahon nga mga binhi

Kag kon ikaw magtinunto ukon mangindi

Sila ka sini ang manubo-mamuhi

Manultol ang ila ugat sa imo bilog nga lawas

Tubtob mahimo ka nga kahoy nga nagalakat

Sa syudad sang mga bato nga nagapangita tubi

Sa nagatagiti nga init

Sa lugar nga mariit

---

About the Illustrator

Leovic Baticbatic is a portrait artist from Barotac Viejo, Iloilo, driven by a simple purpose: to bring people to life on paper. His work focuses on capturing the deep, intimate story behind every face, translating emotion and character through careful detail. Beyond the page, he has contributed to the color and spirit of the community as a volunteer muralist for Kikik Kollektive. His mural projects include Ang Kan-on Mapilit (2022) and Ugat Bisan Sa Sidsid (2023). His work has been featured in KK’s group exhibits in 2024 and 2025. Leovic is currently a Bachelor of Science in Marine Engineering student at John B. Lacson Foundation Maritime University.

About the Writer

Gil S. Montinola is a writer from Mina, Iloilo. His short story for children won in Padya Dungug Kinaray-a; his poetry in Iyas Literary Contest and Gawad Bienvenido Lumbera; and his short story in Don Carlos Palanca Memorial Awards for Literature. You can read his works online, Hiligaynon magazine, and anthologies published by SanAg Literary Journal, University of San Agustin, IYAS Anthology, National Commission for Culture and the Arts (NCCA), Komisyon sa Wikang Filipino (KWF), and Kasingkasing Press. He is a member of Hubon Manunulat, a group of West Visayan writers who write in Aklanon, Hiligaynon, and Kinaray-a.